Zapraszamy także do naszego sklepu internetowego...

Pedagogiczna Konstytucja Europejska

Stowarzyszenie Rektorów Pedagogicznych Uczelni Europy
Pedagogiczna Konstytucja Europy
Preambuła

Proces unifikacji narodów i kultur w Europie wymaga tworzenia nowego podmiotu europejskiej aktywności życiowej, a więc osób, które mogą żyć w społeczeństwie bez przemocy, w pokoju i harmonii, na zasadach humanizmu, miłosierdzia, sprawiedliwości i wolności. Wspólnota Europejska, która powstała na demokratycznych tradycjach przejrzystości i zaufania, stoi w obliczu konieczności ich zachowania i ochrony w warunkach współczesnych wyzwań, takich jak terroryzm międzynarodowy, rasowa i religijna nietolerancja. Groźba degradacji moralnej ludzkości, zapoczątkowana utratą duchowości, jest w jakimś sensie współmierna do zagrożenia wyczerpania naturalnych zasobów naszej planety, katastrofy nuklearnej lub środowiskowej oraz innych współczesnych problemów globalnych.

Każdy, kto dba o przyszłość następnych generacji, może i powinien przeciwstawiać się tym procesom. Sprawiedliwe jest stwierdzenie, że realizacja tej historycznej misji jest niemożliwa bez nauczyciela – jednego z kluczowych aktorów pozytywnych zmian. Nauczyciel wezwany społeczeństwem powinien być liderem demokratycznych idei i wysokiej moralności. Nauczając dzieci i młodzież, tworząc ich światopogląd i kulturę, nauczyciel jest w stanie rozbudzić u młodszego pokolenia pragnienie wzajemnego zrozumienia, solidarności, tolerancji i skutecznej współpracy w życiu wspólnego europejskiego domu. Pedagog (nauczyciel, pedagog socjalny, pracownik naukowy) powinien wzmacniać w europejskiej przestrzeni edukacyjnej autorytet duchowości, ideał Wspólnoty Europejskiej.

Bezsporne jest to, że przyszłość każdego narodu, państwa i wspólnoty narodów zależy w dużej mierze od jakości przyszłych nauczycieli. Obecnie kraje europejskie oferują różne modele przygotowania w zależności do treści i formy. Połączone procesy edukacyjne w nowoczesnej Europie, zachęcają do poszukiwania wspólnej płaszczyzny skomplikowanej architektury fachowego przygotowania pedagogów. Pedagogiczna Konstytucja Europejska definicję jedynej wartości oraz metodologicznej platformy szkolenia nowych nauczycieli zjednoczonej Europy XXI wieku. Dokument zwraca uwagę na główne parametry edukacji pedagogicznej – zasady jej rozwoju, treść, warunki, oczekiwane wyniki realizacji.

Musimy czcić oraz składać najwyższy hołd przedstawicielom państw europejskich, wybitnym pedagogom, myślicielom, ludziom zaangażowanym na polu edukacji, którzy w trakcie rozwoju historycznego wytworzyli wspólną płaszczyznę wartości, szczególnie istotnych dla wszystkich krajów i narodów kontynentu europejskiego oraz całego świat: Henry Wallon, Juan Luis Vives, Lev Vyhotskyi, Johann Friedrich Herbart, Dimitris Glynos, Nikolaj Frederik Severin Grundtvig, Wilhelm von Humboldt, Jean-Ovide Decroly, Friedrich Adolph Wilhelm Diesterweg, Marc-Antoine Jullien de Paris, Petr Kapterev, Allen Kay, Georg Kerschensteiner, Jan Amos Komensky, Janusz Korczak, Roger Cousinet, John Locke, Anton Makarenko, Maria Montessori, Alexander Sutherland Neill, Johann Heinrich Pestalozzi, Jean Piaget, JeanJacques Rousseau, Antonio Sergio de Sousa, Bogdan Suchodolski, Vasyl Sukhomlynsky, Hilda Taba, Agoston Trefort, Konstantin Ushynsky, Friedrich Froebel, Celestin Freinet, Torsten Husen, Rudolf Steiner i inni.

Dobro wspólne, tolerancja, pokój, ochrona środowiska naturalnego, przestrzeganie praw człowieka, solidarność są nadrzędnymi wartościami. Przygotowanie nauczycieli, oparte na wyżej wymienionych wartościch z uwzględnieniem różnic narodowych jest głównym rdzeniem, wokół którego powinny być prowadzone procesy modernizacyjne i innowacyjne w edukacji europejskiej. Współczesny europejski nauczyciel powinien szukać odpowiedzi na nowoczesne wyzwania oraz kierować uczniów i studentów do klasycznej wiedzy naukowej, wysokiej kultury społecznej i praktycznych doświadczeń pokoleń, przekazywać im wartości społeczne i kulturowe w duchu humanizmu i dobra wspólnego.

Podstawy prawne przygotowania zawodowego nauczycieli określone zostały w zaleceniach MOP/UNESCO dotyczących statusu nauczyciela (1966) oraz zaleceniach UNESCO dotyczących statusu kadry szkolnictwa wyższego (1997), KonwencjiLizbońskiej o uznaniu kwalifikacji w szkolnictwie wyższym (1997) oraz w Deklaracji Bolońskiej w sprawie ujednoliconych zasad organizacji szkolnictwa wyższego w europejskim obszarze edukacyjnym, w Międzynarodowych Standardach Klasyfikacji Edukacji (ISCED – 2011).

Znaczenie Pedagogicznej Konstytucji Europy, opracowanej przez prof. Andrushchenko (Ukraina), prof. Moritz (Niemcy), prof. Algirdas Gaizhutis (Litwa) ma na celu uzupełnienie listy instrumentów międzynarodowych w dziedzinie szkolnictwa wyższego dokumentem, który integruje podstawy pedagogiczne w europejskiej przestrzeni edukacyjnej.

 

Rozdział 1
Postanowienia ogólne

Artykuł 1.1 Pedagogiczna Konstytucja Europy (dalej – Konstytucja) jest dokumentem, który określa zasady i metodologię, jak również proces przygotowania nowych nauczycieli w zjednoczonej Europie w XXI wieku.

Artykuł 1.2. Konstytucja została przyjęta przez Wolne Zgromadzenie Stowarzyszenia Rektorów Uczelni Pedagogicznych w Europie.

Artykuł 1.3 Konstytucja ustanawia zasady skoordynowanej polityki Międzyuczelnianej w szkoleniu nauczycieli, reguluje podstawy nauczania, określa zasady jego rozpoczęcia i organizacji, jak również kluczowe elementy procesu kształcenia nauczycieli.

Artykuł 1.4. Zasady Konstytucji, posiadając integracyjny charakter, mogą być dostosowane do krajowych tradycji w obszarze kształcenia nauczycieli i polityki dotyczącej kształcenia wyższego poszczególnych państw.

Artykuł 1.5. Postanowienia konstytucji nie mają charakteru postanowień ideologicznych i nie mogą być identyfikowane z zasadami ideologicznymi żadnej partii politycznej.

 

Rozdział 2
Pedagogiczne kształcenie w obszarze europejskim

Artykuł 2.1 Kształcenie pedagogiczne jest systemem transferu wiedzy fundamentalnej, stosowanej i obecnej w działaniach edukacyjnych różnych typów instytucji edukacyjnych skierowanych do nauczycieli kształcenia przedszkolnego i wczesnoszkolnego, szkolnictwa podstawowego, nauczycieli szkoł zawodowych i placówek oświatowych, których działalnością zawodową jest nauczanie i kształcenie dzieci, uczniów i studentów.

Artykuł 2.2. Kształtowanie nauczyciela to kształcenie osobowości o wysokim poziomem wiedzy, kultury, wysokich walorach duchowych i moralnych. Taka osoba będzie mogła nauczać dzieci i młodzież zgodnie z wymogami XXI wieku, co stanowi główne zadanie pedagogiki i różnych form szkolenia pedagogicznego.

Artykuł 2.3 Podstawy kształcenia pedagogicznego w przestrzeni europejskiej zostały określone w starożytności. Jego składowe elementy humanistyczne rozwinęły się w wyniku procesów historycznych w rozwijającej się Europie. W każdej z epok –średniowiecza i renesansu, reformacji i oświecenia, nowożytnej i klasycznej konsekwentnie kształtowany był model edukacji jako kształcenia humanistycznego, twórczego, kulturowego i osobowościowego.

Artykuł 2.4 Bieżący kontekst europejskiej edukacji pedagogicznej określony został przez uniwersalne normy humanistyczne zakorzenione w europejskiej przestrzeni.

 

Rozdział 3
Filozoficzne i metodologiczne zasady kształcenia pedagogicznego

Artykuł 3.1 Zasady pedagogicznej edukacji określają budowę, funkcjonowanie i rozwój pedagogicznego kształcenia w obszarze europejskim.

Artykuł 3.2 Najważniejsze z tych zasad to: antropocentryzm, naukowość, dostępność, systemowe podejście, praktyczność, indywidualne podejście, kreatywność, autonomia akademicka, rozwój innowacyjny.

Artykuł 3.3 Wymienione zasady są metodologiczną podstawą wszelkich typów edukacji, funkcjonowania instytucji badawczych i dydaktycznych, przedsiębiorstw działających w obszarze badań i innych, władz publicznych, instytucji samorządowych i rządowych działających w obszarze edukacji.

 

Rozdział 4
Kompleksowa platforma kształcenia pedagogicznego

Artykuł 4.1 Edukacja pedagogiczna jest oparta na wartościach.

Artykuł 4.2 Standardy wytworzone przez społeczność europejską w toku ewolucji są bazą dla wartości w edukacji pedagogicznej.

Artykuł 4.3 Wartości pedagogiczne mają charakter nie-ideologiczny oraz nie-polityczny

Artykuł 4.4 Głównymi wartościami są: tolerancja, demokracja, pokój, ochrona środowiska, prawa człowieka oraz solidarność. Przygotowani w oparciu o powyższe wartości, nowi nauczyciele powinni być gotowi do „wymazania” innego obrazu jako „wrogiego” nauczaniu w duchu tolerancji, równowagi i umiłowania pokoju, dbania o środowisko, szacunku dla praw człowieka, demokracji oraz solidarności.

Artykuł 4.5 Tolerancja jest aktywną wartością Wspólnoty Europejskiej.

Artykuł 4.6 Określone wartości w powiązaniu z duchem tolerancji tworzą platformę, która jest fundamentem dla przygotowania nowych nauczycieli w krajach obszaru europejskiego.

Artykuł 4.7 Wspólna platforma duchowa edukacji pedagogicznej nie ogranicza wolności krajów obszaru europejskiego; może być ona uzupełniona poprzez ich własne wartości oraz dziedzictwo, zapożyczona z przestrzeni kulturowej sąsiednich krajów.

 

Rozdział 5
Zmiana paradygmatu filozofii kształcenia pedagogicznego w kontekście globalnych wyzwań

Artykuł 5.1 Konstytucja opiera się na ogólnej filozofii edukacji, zawiera w sobie wszelkie postępowe treści, z których korzystały narody i kultury europejskie w toku historycznego rozwoju. Jest to filozoficzne i pedagogiczne echo ducha współczesności, które jest wdrażane w obecnym czasie i przestrzeni.

Artykuł 5.2 Sens pedagogicznej filozofii edukacji można zdefiniować poprzez naukowe zrozumienie istoty człowieka, jego relacji ze światem przyrody, produkcji i konsumpcji, politycznych i społeczno-kulturowych stosunków, moralnego i estetycznego wymiaru, jak również racjonalnego wymiaru praktyk społecznych.

Artykuł 5.3 W centrum pedagogicznego kształcenia leży kwestia przetrwania człowieka, rozwoju osobowości w kontekście zagrożeń generowanych przez globalne problemy w ostatnim okresie industrializacji, postępu naukowego i technicznego. Innowacyjnego znaczenia pedagogicznej edukacji należy szukać w odpowiedzi na pytania stawiane przez międzynarodowe procesy globalizacji i rewolucji informacyjnej.

Artykuł 5.4 Istotą kształcenia pedagogicznego jest odpowiedź na potrzebę zachowania ludzkiej cywilizacji.

Artykuł 5.5 Sens kształcenia pedagogicznego leży w konieczności przygotowania uczniów do wspólnego życia w dzisiejszym zglobalizowanym świecie, do pracy na rzecz polepszania warunków godnej egzystencji ludzkości, zapewniania swobodnej komunikacji w perspektywie zrównoważonego rozwoju człowieka.

 

Rozdział 6
Główne kompetencje nauczyciela europejskiego

Artykuł 6.1 Głównym celem przygotowania nowych nauczycieli jest formowanie umiejętności (kompetencji) do praktycznej działalności edukacyjnej opartej na zdobytej wiedzy, z określoną zdolnością do wykorzystania tej wiedzy w praktyce.

Artykuł 6.2 Do kluczowych kompetencji nauczycieli w XXI wieku powinny należeć: 1)kompetencja naukowca-badacza; 2) kompetencja informacyjna; 3) kompetencje lingwistyczne (nowoczesny nauczyciel powinien być biegły w kilku językach europejskich); 4) kompetencje adaptacyjne (nauczyciel musi być przygotowany do funkcjonowania we współczesnej rzeczywistości); 5) kompetencje komunikacyjne (nowoczesny pedagog musi być psychologiem oraz pracownikiem socjalnym); 6) zdolność do nauki i rozwoju przez całe życie; 7) empatia – umiejętność rozumienia doświadczenia ucznia lub studenta i empatii w procesie komunikacji.

Artykuł 6.3 Profesjonalizm oraz zdolności kreatywne w celu przeniknięcia w duchowy świat dziecka są najważniejszymi kompetencjami nowego nauczyciela.

Artykuł 6.4 Wysoki profesjonalizm oraz kompetencje są warunkiem bycia współczesnym nauczycielem – a więc człowiekiem o głębokiej wiedzy oraz wysokiej kulturze, humanistycznej światopoglądzie oraz moralności, narodowych i uniwersalnych wartościach, umiejętnościach edukacyjnych, aspiracji dotyczących ich wdrożenia w europejskiej oraz międzynarodowej przestrzeni życiowej.

 

Rozdział 7
Główne strategie nauczania

Artykuł 7.1 Społeczeństwo oparte na wiedzy wymaga kreatywności, globalnych kompetencji i mobilności, podejścia krytycznego oraz nieschematowego nie tylko od absolwentów nowoczesnych szkół, ale również od nauczycieli, którzy powinni posiadać szeroki wachlarz strategii pedagogicznych (strategii nauczania), zapewniających najlepsze wyniki procesu nauczania.

Artykuł 7.2 Strategia pedagogiczna – jest filozofią kształcenia pedagoga, która jest pomocnaw: 1) planowanie osiągnięć wyników długoterminowych; 2) zasadach wdrażania modeli oraz technologii pedagogicznych; 3) postawie, która objawia się w wielostronnych działaniach; 4) perspektywie awansu zawodowego i rozwoju osobistym, 5) technikach (narzędziach specjalnych), służących motywacji uczniów i studentów w procesie kształcenia oraz umożliwiających im bycie konkurencyjnymi na rynku pracy.

Artykuł 7.3 Kluczowymi strategiami przyczyniającymi się do skutecznej pracy nauczyciela są: autentyczność, niepowtarzalność, wizualizacja wiedzy, demokratyczność, dialog, badania naukowe, integracyjność, konstruktywizm, przywództwo, personalizm, spójność, refleksyjność, orientacja prospołeczna, praktyczność, współpraca, celowość.

Artykuł 7.4 Strategie pedagogiczne w systemie kształceniu nauczycieli, w szczególności w obszarze naczania magistrów, powinny w głównej mierze służyć wyborowi skutecznej strategii nauczyciela: własnych strategii nauczania w salach wykładowych; opracowaniu autorskich strategii nauczania; przewidywaniu i transformacji własnych kompetencji. Perspektywy rozwoju kształcenia nauczycieli leżą w określeniu zasad modelowania strategii; aktywnym korzystaniu ze strategii; badaniach w obszarze komunikacji; przywództwie nauczyciela.

 

Rozdział 8
Kluczowe technologie pedagogiczne

Artykuł 8.1 Efektywność działania nauczyciela zależy od posiadanych metod oraz sposobów dostarczenia uczniom treści edukacyjnych. Jest to związane z tzw. technologiami pedagogicznymi
– zestawem procedur oraz metod rozwiązywania problemów edukacyjnych, które są używane zgodnie z konkretnym algorytmem.

Artykuł 8.2 Nowoczesne technologie pedagogiczne oraz metodologia ich użycia są określane przez treść dyscypliny naukowej, zasady procesu pedagogicznego oraz wartości kulturowe i praktyką społeczną.

Artykuł 8.3 Pedagogiczne technologie nie mogą być dogmatem; podstawą ich użycia jest dobrowolność, oparta na własnych umiejętnościach nauczycielskich oraz kreatywności.

Artykuł 8.4 Technologie edukacyjne, wykorzystywane ze współczesnymi zasobami informacyjnymi, strategiami językowymi oraz technikami dyskursywnymi są definiowane jako „wysokie technologie pedagogiczne”.

Artykuł 8.5 Wysokie technologie pedagogiczne dostarczają innowacyjnych produktów edukacji pedagogicznej oraz prowadzą do skuteczności w nauczaniu.

 

Rozdział 9
Praktyka w systemie kształcenia nowego nauczyciela

Artykuł 9.1 Podstawą efektywności procesu edukacyjnego jest praktyka pedagogiczna prowadzona przy odpowiednio wyposażonej bazie w instytucjach edukacyjnych, jak również w nowoczesnych przedsiębiorstwach oraz organizacjach z różnych sektorów: zarządzania publicznego i prywatnego, edukacji, zdrowia, kultury.

Artykuł 9.2 Praktyka pedagogiczna jest aktywną (funkcjonalną) oraz przedmiotową w swojej naturze, jest źródłem (i mechanizmem) rozwoju społecznego oraz pedagogicznego doświadczenia, występuje jako kryterium prawdy w procesie pedagogicznym.

Artykuł 9.3 Praktyka umożliwia „zanurzenia” osobowości w realnym procesie tworzenia, poznawanie tego procesu nie tylko od strony zewnętrznej, czyli na bazie wiedzy teoretycznej, ale także od strony wewnętrznej, a więc w całościowym ujęciu procesu tworzenia, konkretnym i rzeczywistym. Przygotowanie przyszłych profesjonalistów bez praktyki nie jest możliwe. Osoba staje się nauczycielem, tutorem, mentorem nie w momencie zdobycia konkretnej wiedzy, którą należy przekazać uczniowi. Nawet nie wtedy gdy już opanowała odpowiednie metody, narzędzie i technologie, ale przede wszystkim wtedy gdy widzi życie takim jakim jest naprawdę, nie akceptuje kłamstwa oraz jest prawdziwym głosicielem sprawiedliwości społecznej.

Artykuł 9.4 Współczesność wymaga radykalnej modernizacji przygotowania praktycznego przyszłych nauczycieli, zapewnienia jego ciągłości oraz spójności wdrażania następujących elementów: a) praktyka zapoznawcza; b) praktyka kulturologiczna; c) praktyka edukacyjna; d) praktyka nauczycielska; e) praktyka przedmiotowa.

Artykuł 9.5 Specjalny nacisk położony jest na praktykę obywatelską przyszłych nauczycieli, która przebiega w czasie całego procesu kształcenia. Jej głównym celem jest integracja przyszłych specjalistów w systemie relacji społecznych, formowanie aktywnej postawy obywatelskiej, zapobieganie biernemu nastawieniu nauczyciela do życia.

 

Rozdział 10
Mobilność Akademicka Nauczycieli

Artykuł 10.1 Charakterystyczną cechą nowych nauczycieli jest wysoki poziom mobilności akademickiej, a więc zdolność do adekwatnej odpowiedzi na zmiany w rzeczywistości pedagogicznej, znalezienie odpowiedzi na wyzwania naszej epoki, poruszanie się w przestrzeni pedagogicznej zgodnie z celami oraz krajową polityką edukacyjną, jak również zmieniającymi się okolicznościami życiowymi.

Artykuł 10.2 Mobilność akademicka przygotowuje nauczyciela do zachodzących zmian w polityce edukacyjnej kraju, wymaga wzrostu jego umiejętności adaptacyjnych oraz kreatywnego podejście do edukacji.

Artykuł 10.3 Mobilność akademicka nauczycieli promuje wartości międzykulturowe, tolerancję oraz chęć do współpracy.
Postanowienia końcowe

Procesy związane z integracją europejską wymagają szybkiego oczyszczenia, odnowienia wiedzy humanistycznej, powrotu wartości humanistycznych do sfery społecznej. Może to być dokonane przez nauczycieli przygotowanych w zgodzie z podobnymi wartości międzykulturowymi mieszkających w społeczności europejskiej.

  • Andrushchenko Viktor Petrovych

Rektor Narodowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. M. P. Dragomanowi, prezes stowarzyszenia rektorów uczelni pedagogicznych Europy (Ukraina).

  • Auleytner Julian

Rektor Wyższej Szkoły Pedagogicznej im. Janusza Korczaka w Warszawie (Polska).

  • Afanasev Vladimir Vasyliovych

Rektor Państwowego Pedagogicznego Uniwersytetu Państwowego im. K. D. Uszyńskiego w Jarosławiu (Rosja).

  • Balabanov Konstyantyn Vasylovych

Rektor Państwowego Uniwersytetu w Mariupolu (Ukraina).

  • Bakirov Vil Savbanovych

Rektor Narodowego Uniwersytetu im. V. H. Karazina w Charkowie (Ukraina).

  • Barbareev Kiril

Prorektor ds. rozwoju, inwestycji oraz obsługi technicznej Uniwersytetu „Gorce Deicev” (Macedonia).

  • Bordovsky Gennady Oleksiyovych

Prezes Rosyjskiego Państwowego Pedagogicznego Uniwersytetu im. A. I. Gercena (Rosja).

  • Chebykin Olekciy

Rektor Południowoukraińskiego Państwowego Uniwersytetu im. K. D. Uszyńskiego (Ukraina).

  • Gaizhutis Algirdas

Rektor Litewskiego Edukologicznego Uniwersytetu (Litwa).

  • Hunzinger Moritz

Profesor Honorowy w obszarze kontaktów zewnętrznych, Narodowy Uniwersytet Pedagogiczny im. M. Dragomanowa (Niemcy).

  • Hynek Jozef

Rektor Uniwersytetu Gradic Kralowe (Czechy).

  • Kremen Vasyl Grygorovych

Prezes Narodowej Akademii Nauk Pedagogicznych Ukrainy (Ukraina).

  • Kikush Nikolaye

Rektor Pedagogicznego Uniwersytetu im. „Ioana Kriange” w Kiszyniowie (Moldawia).

  • Kotsan Igor Yaroslavovych

Rektor Wschodnioeuropejskiego Narodowego Uniwersytetu im. Łesi Ukrayinky (Ukraina).

  • Kravets Volodymyr Petrovych

Rektor Narodowego Pedagogicznego Uniwersytetu im. Volodymyra Gnatyuka w Tarnopolu (Ukraina).

  • Kuharchik Petro Dmytrovych

Rektor Białoruskiego Państwowego Uniwersytetu im. Maksyma Tanka (Białoruś).

  • Łaszczyk Jan

Rektor Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie (Polska).

  • Lutz-Bachman Matthias

Wiceprezes Uniwersytetu Goethego (Niemcy).

  • Mirzakhanyan Ruben

Rektor Państwowego Pedagogicznego Uniwersytetu im. Khachatura Abovyana w Armenii (Armenia).

  • Rauin Udo

Dyrektor Wykonawczy Akademii Badań w edukacji i pedagogice Uniwersytetu Goethego (Niemcy).

  • Ryabov Viktor Vasyliovych

Prezes Miejskiego Pedagogicznego Uniwersytetu w Moskwie, wiceprezes stowarzyszenia rektorów uczelni pedagogicznych Europy (Rosja).

  • Stepko Mykhailo

Dyrektor Instytutu Szkolnictwa Wyższego Narodowej Akademii Nauk Pedagogicznych Ukrainy (Ukraina).

  • Saukh Petro Yuriypvych

Rektor Państwowego Uniwersytetu im. A. Franki w Żytomierzu (Ukraina).

  • Skotna Nadia Volodymyrivna

Rektor Państwowego Pedagogicznego Uniwersytetu im. .A. Franki w Drohobyczu (Ukraina).

  • Wosiński Cezary

Rektor Wyższej Szkoły Lingwistycznej w Częstochowie (Polska).

 

  Pobierz Pedagogiczną Konstytucję Europejską

migam